De visie van Bien van den Brink-Tjebbes

Van de hand van Bart Cusveller, docent ethiek en onderzoeker van het lectoraat Zorg en Zingeving van de Hogeschool Viaa, kwam onlangs een nieuw boek uit. Zorgzaam bestaan. De verpleegvisie van J. A. van den Brink-Tjebbes is vooral een hommage aan Jobina (Bien) Adriana Tjebbes (1924-1914).

Bien van den Brink-Tjebbes is een van die verpleegkundigen die vanaf de jaren ’70 haar stempel drukte op de ontwikkeling van het verpleegkundig beroep, maar tegelijk in de vergetelheid raakte. Dit eerbetoon voor haar persoon en haar belangrijke werk is dan ook meer dan terecht.

Jonge jaren

Bien Tjebbes is geboren in 1924 in Dordrecht. Ze kwam al vroeg in aanraking met wat ziekte voor een gezin kon betekenen. Haar vader had tuberculose en moest regelmatig kuren. Haar voorbeeld om de verpleging in te gaan was haar tante, die verpleegster was. Als 5-jarige bond Bien een witte zakdoek om haar hoofd en voelde ze zich verpleegster. In 1943 deed ze eindexamen gymnasium B. Vanwege geldproblemen én omdat ze weigerde de loyaliteitsverklaring te tekenen, kon ze niet studeren. Ze ging de verpleging in en haalde eind 1945 het diploma algemene ziekenverpleging in het Diaconessenhuis in Naarden. Aansluitend deed ze nog de kraam- en wijkaantekening. Tussen 1952 en 1967 werkte Bien Tjebbes als wijkverpleegkundige.

Naar de universiteit

In 1967 kwam Bien Tjebbes in dienst bij de Geneeskundige Hoofdinspectie van de Volksgezondheid. Hier hield ze zich bezig met de verpleegkundige dienstverlening in de maatschappelijke gezondheidszorg. Vanuit deze functie besloot ze in 1969 alsnog de studie Andragogiek aan de Universiteit Utrecht te gaan volgen. Een droom kwam uit. Ze verdiepte zich tijdens de studie in tal van verpleegkundige theoretische vraagstukken. In 1974 behaalde ze het doctoraal met de scriptie De theorie van de verpleegkunde naar haar aard en functie gedacht. De opgedane kennis tijdens haar studie publiceerde ze in vele artikelen voor het Tijdschrift voor Ziekenverpleging en door het houden van lezingen over het belang van theorievorming in de verpleegkunde. In 1978, op 54-jarige leeftijd, trouwde ze met Aalt van den Brink.

Het boek Zorgzaam bestaan

Het eindresultaat van Van den Brink-Tjebbes’ visie op wat nu eigenlijk de kern van verplegen is, was mede door het ingewikkelde taalgebruik niet altijd toegankelijk voor de lezer. Ook in de academische wereld had men er in die tijd weinig waardering voor. En daarom is het des te meer te prijzen dat Bart Cusveller in zijn nieuw boek Zorgzaam bestaan haar theorie tot op de bodem analyseert en toegankelijk maakt. Aan de hand van haar drie boeken schetst hij de hoofdlijn van haar denken. Daarmee maakt Cusveller haar complexe gedachtegoed toegankelijk voor een breder publiek. Ook legt hij de relatie met actuele zorgvraagstukken zoals beroepsidentiteit en professionele autonomie. Het boek is hierdoor een bron van inspiratie voor studenten, docenten en zorgprofessionals die zoeken naar wat verpleegkunde in de kern is. Maar het boek is vooral een eerherstel van een vergeten pionier.

Dit leerzame boek sluit af met een prachtig interview met Bien van den Brink-Tjebbes door Albert-Jan Regterschot. Op 90-jarige leeftijd wist ze een ding zeker: Ik ben verpleegkundige voor het leven!

Symposium op 2 december 2025

Ter gelegenheid van de 100^ste geboortedag van Bien van den Brink-Tjebbes wordt het boek Zorgzaam bestaan van Bart Cusveller officieel gepresenteerd. Het symposium is toegankelijk voor iedereen.

Meer informatie en aanmelden: https://www.viaa.nl/evenement/symposium-wat-voor-zin-heeft-zorg/